Επίβλεψη διδακτορικών διατριβών

 

Διατριβές που εχουν περατωθεί

Νίκος Δελέγκος

Η οικοδόμηση της έννοιας ‘ενέργεια’ και της κοινωνικής χρήσης της από μαθητές της ε’ δημοτικού του ελληνικού σχολείου pdf

Περίληψη

Στη διατριβή αυτή παρουσιάζονται τα αποτελέσματα έρευνας σχετικής με το σχεδιασμό, εφαρμογή και αξιολόγηση μιας διδακτικής ακολουθίας για την έννοια της ενέργειας η οποία απευθύνεται σε μαθητές/τριες  της ε΄ τάξης του ελληνικού δημοτικού σχολείου. Η διδακτική αυτή ακολουθία βασίζεται στις αρχές της ‘καινοτομικής’ και ‘εποικοδομητικής’ προσέγγισης για τη διδασκαλία και μάθηση των φυσικών επιστημών και εξετάζονται αφ’ ενός τα επιστημολογικά χαρακτηριστικά του εννοιολογικού περιεχομένου της ακολουθίας αυτής και αφ’ ετέρου αν μπορεί να οδηγήσει μαθητές/τριες  αυτής της εκπαιδευτικής βαθμίδας να εμφανίσουν γνωστική πρόοδο στο συγκεκριμένο θέμα. Σύμφωνα με τα αποτελέσματα της έρευνας, εκτιμάται ότι το ‘μοντέλο των ενεργειακών αλυσίδων’ αποτελεί ένα επιστημολογικά έγκυρο, συμβατό προς τις γνωστικές δυνατότητες των παιδιών και διδακτικά αποτελεσματικό διδακτικό μετασχηματισμό της επιστημονικής γνώσης σε σχολική γνώση. Πιο συγκεκριμένα, παρέχονται ενδείξεις σύμφωνα με τις οποίες οι μαθητές/τριες  μετά το πέρας της σχετικής διδασκαλίας είναι δυνατόν να οικοδομήσουν τόσο στο ποιοτικό όσο και στο ποσοτικό επίπεδο ένα ενεργειακό μοντέλο με το οποίο (α) να περιγράφουν χρησιμοποιώντας την έννοια της ενέργειας, τόσο στο ποιοτικό όσο και στο ποσοτικό επίπεδο, τη λειτουργία απλών τεχνολογικών συστημάτων όπου εμπλέκονται μηχανικά, θερμικά και ηλεκτρικά φαινόμενα, (β) να μετρούν ποσότητες ενέργειας σε απλά τεχνολογικά συστήματα του σχολικού εργαστηρίου και (γ) να περιγράφουν, εξηγούν και προβλέπουν την ενεργειακή συμπεριφορά οικιακών τεχνολογικών συστημάτων.

Λέξεις κλειδιά: Ενέργεια, νοητικές παραστάσεις, διδακτική ακολουθία, καινοτομική διδασκαλία, εποικοδομητική διδασκαλία

Ειρήνη Γκούσκου

Δυνατότητες εκπαιδευτικής αξιοποίησης εκ μέρους της τυπικής εκπαίδευσης του Μουσείου Φυσικής Ιστορίας α΄ γενιάς. Η επίδραση εκπαιδευτικών δραστηριοτήτων που λαμβάνουν χώρα στο Μουσείο Ζωολογίας του Πανεπιστημίου Πατρών στην οικοδόμηση της έννοιας της ταξινόμησης από παιδιά προσχολικής ηλικίας pdf

Περίληψη

Στη παρούσα διατριβή παρουσιάζονται τα αποτελέσματα μιας έρευνας σχετικής με το σχεδιασμό, την εφαρμογή και την αξιολόγηση μιας διδακτικής παρέμβασης σχετικής με την οικοδόμηση της έννοιας της κατηγοριοποίησης των ζώων από παιδιά προσχολικής ηλικίας, στα πλαίσια της τυπικής και της μη τυπικής εκπαίδευσης. Η διδακτική αυτή παρέμβαση βασίζεται στις αρχές της ‘εποικοδομητικής’ προσέγγισης για τη διδασκαλία και μάθηση των φυσικών επιστημών και συμπεριλαμβάνει δραστηριότητες που λαμβάνουν χώρα τόσο στο χώρο του σχολείου όσο και σε χώρο ενός μουσείου Ζωολογίας.Με βάση τα αποτελέσματα της έρευνας παρέχονται ενδείξεις σύμφωνα με τις οποίες τα παιδιά μετά το πέρας της διδακτικής παρέμβασης είναι δυνατόν να οικοδομήσουν την έννοια της κατηγοριοποίησης των ζώων με τη χρήση μορφολογικών αντί λειτουργικών ή/και ανθρωπομορφικών κριτηρίων που συνήθως χρησιμοποιούν. Πιο συγκεκριμένα φαίνεται (α) να βελτιώνουν τις γνώσεις τους σχετικά με την αναγνώριση και ονοματοδοσία δειγμάτων ζώων που ανήκουν στις κατηγορίες ‘ερπετό’, ‘πτηνό’, ‘ψάρι’ και ‘θηλαστικό’ και (β) να αναγνωρίζουν μια κατηγορία ζώων από ένα δείγμα ζώου αναφερόμενα στα βασικά μορφολογικά χαρακτηριστικά του. Επίσης διαπιστώνεται ότι η επίσκεψη στο μουσείο ζωολογίας και οι δραστηριότητες που πραγματοποιούνται επί τόπου φαίνεται να συμβάλλουν καθοριστικά στο μετασχηματισμό και την εξέλιξη των νοητικών παραστάσεων των παιδιών για την έννοια της κατηγοριοποίησης των ζώων.

 Λέξεις κλειδιά: Τυπική & μη τυπική εκπαίδευση, μουσείο Ζωολογίας, προσχολική εκπαίδευση, εποικοδομητική διδασκαλία, πρόδρομα εννοιολογικά μοντέλα, κατηγοριοποίηση των ζώων

Σωτήρης Δόσης

Σχεδίαση και αξιολόγηση ακολουθίας διδακτικών ενοτήτων στα πλαίσια της καινοτομικής και εποικοδομητικής αντίληψης για το αναλυτικό πρόγραμμα Φυσικών Επιστημών: η περίπτωση της διδασκαλίας του εκκρεμούς στο Γυμνάσιο pdf

 Περίληψη

Στόχος της παρούσας διατριβής είναι η σχεδίαση και η αξιολόγηση μιας διδακτικής ακολουθίας για την κίνηση του απλού εκκρεμούς, στα πλαίσια της καινοτομικής και εποικοδομητικής αντίληψης για το αναλυτικό πρόγραμμα Φυσικών Επιστημών. Πρόκειται για έρευνα εφικτότητας η οποία διενεργείται σε τρία επίπεδα:  της ανάλυσης, του σχεδιασμού και της εφαρμογής. Το επίπεδο ανάλυσης περιλαμβάνει την επιστημολογική ανάλυση του Γαλιλαϊκού πλαισίου μελέτης της κίνησης του απλού εκκρεμούς, την ανάλυση των νοητικών παραστάσεων των μαθητών για την κίνηση του απλού εκκρεμούς και την ανάλυση των απαιτήσεων της καινοτομικής και εποικοδομητικής αντίληψης για το αναλυτικό πρόγραμμα Φυσικών Επιστημών. Το επίπεδο σχεδιασμού περιλαμβάνει τη διατύπωση των διδακτικών στόχων και τη διαμόρφωση του περιεχομένου της διδακτικής ακολουθίας. Δομικά χαρακτηριστικά της ακολουθίας συνιστούν (α) η πολιτισμική επιλογή του τεχνολογικού πλαισίου λειτουργίας του ρολογιού-εκκρεμούς, (β) η εννοιολογική επιλογή της Γαλιλαϊκής προσέγγισης της μελέτης του απλού εκκρεμούς και (γ) η μεθοδολογική επιλογή της σχολικής εκδοχής της υποθετικο -παραγωγικής προσέγγισης της επιστημονικής γνώσης. Η προτεινόμενη ακολουθία απαρτίζεται από τέσσερις διδακτικές ενότητες και υλοποιείται μέσω δραστηριοτήτων – προβλημάτων, οι οποίες βασίζονται σε μετασχηματισμένο ή αυθεντικό υλικό προερχόμενο από την Ιστορία της Επιστήμης. Το επίπεδο εφαρμογής περιλαμβάνει την πειραματική εφαρμογή της διδακτικής ακολουθίας σε 36 μαθητές της Γ΄ Γυμνασίου και την αξιολόγηση της γνωστικής προόδου που υποθέτουμε ότι θα σημειώσουν. Χρησιμοποιείται η τεχνική του ερωτηματολογίου για να ανιχνευθούν οι νοητικές παραστάσεις των μαθητών πριν και μετά τη συμμετοχή τους στην εφαρμογή του προγράμματος.
Η ανάλυση των δεδομένων πραγματοποιείται σε τρία επίπεδα. Στο πρώτο επίπεδο καταδεικνύεται η θετική συμβολή των δραστηριοτήτων της διδακτικής ακολουθίας στη μετακίνηση των απαντήσεων των μαθητών προς την κατεύθυνση της αποδεκτής σχολικής γνώσης για τη κίνηση του εκκρεμούς. Στο δεύτερο επίπεδο καταδεικνύεται η συνολική σημαντική γνωστική πρόοδος των μαθητών στις τρεις συνιστώσες της επιστημονικής γνώσης, την πολιτισμική, την εννοιολογική και τη μεθοδολογική. Τέλος, στο τρίτο επίπεδο καταδεικνύεται η θετική συμβολή της διδακτικής ακολουθίας στη συγκρότηση ομάδων μαθητών που χρησιμοποιούν με επαρκή και συνεκτικό τρόπο τόσο την εννοιολογική όσο και τη μεθοδολογική συνιστώσα της επιστημονικής γνώσης.

Λέξεις κλειδιά: Απλό εκκρεμές, ρολόι-εκκρεμές, διδακτική ακολουθία, μικρά ιστορικά κείμενα, καινοτομική διδασκαλία, εποικοδομητική διδασκαλία

 

Νίκη Σισσαμπέρη

Επιστημολογικές και διδακτικές διαστάσεις της διδασκαλίας των μεγάλης κλίμακας συστημάτων παραγωγής ηλεκτρικής ενέργειας στην πρωτοβάθμια εκπαίδευση pdf

Περίληψη

Σκοπός της διατριβής είναι ο σχεδιασμός, η εφαρμογή και η αξιολόγηση μιας διδακτικής ακολουθίας για τη διδασκαλία των μεγάλης κλίμακας Συστημάτων Παραγωγής Ηλεκτρικής Ενέργειας (ΣΠΗΕ) στην Στ΄ τάξη του Δημοτικού Σχολείου. Η διδακτική αυτή ακολουθία, στα πλαίσια της οποίας τα ΣΠΗΕ διδάσκονται ως αυτόνομο αντικείμενο διδασκαλίας, δομείται βάσει των αρχών της “καινοτομικής” και “εποικοδομητικής” αντίληψης για τη συγκρότηση αναλυτικού προγράμματος των Φυσικών Επιστημών. Η έρευνα διενεργείται σε τρεις φάσεις: της ανάλυσης, του σχεδιασμού και της εφαρμογής. Η φάση της ανάλυσης περιλαμβάνει τρία στοιχεία: την επιστημολογική ανάλυση της επιστημονικής γνώσης αναφοράς, την ανάλυση των νοητικών παραστάσεων των μαθητών/ριών για τα ΣΠΗΕ και την ανάλυση των απαιτήσεων της καινοτομικής και εποικοδομητικής αντίληψης για το αναλυτικό πρόγραμμα των Φυσικών Επιστημών. Η φάση του σχεδιασμού περιλαμβάνει τη διατύπωση των διδακτικών στόχων και τη διαμόρφωση του περιεχομένου της διδακτικής ακολουθίας. Ο προτεινόμενος διδακτικός μετασχηματισμός της επιστημονικής σε σχολική γνώση (α) βασίζεται σε μια πολυεπίπεδη προσέγγιση της γνώσης που απαιτείται για την μελέτη των ΣΠΗΕ (φαινομενολογική, τεχνολογική, επιστημονική, περιβαλλοντική), (β) αναδεικνύει το συστημικό χαρακτήρα αυτής της γνώσης μέσω της χρήσης διαφορετικών αναπαραστατικών μοντέλων της δομής και λειτουργίας των ΣΠΗΕ, (γ) στηρίζεται στην υιοθέτηση της διερευνητικής προσέγγισης της διδασκαλίας η οποία επιτυγχάνεται μέσω δραστηριοτήτων-προβλημάτων που επιλύουν οι μαθητές και (δ) δίδει έμφαση στην πολιτισμική διάσταση της γνώσης αναδεικνύοντας τις συνέπειες που έχει η λειτουργία των ΣΠΗΕ στο περιβάλλον. Τέλος, η φάση της εφαρμογής περιλαμβάνει την πειραματική εφαρμογή της διδακτικής ακολουθίας και την αξιολόγηση της γνωστικής προόδου των μαθητών/ριών που υποθέτουμε ότι θα σημειώσουν. Τα αποτελέσματα αυτής της αξιολόγησης δείχνουν ότι η πλειονότητα των μαθητών του δείγματος μας είναι δυνατόν να σημειώσουν σημαντική γνωστική πρόοδο οικοδομώντας συνεκτικές νοητικές παραστάσεις συμβατές με τα χαρακτηριστικά της προτεινόμενης σχολικής γνώσης, ιδιαίτερα σε σχέση με την ενεργειακή εξήγηση της λειτουργίας των ΣΠΗΕ.

Λέξεις κλειδιά: Συστήματα Παραγωγής Ηλεκτρικής Ενέργειας, ενέργεια, διδακτικός μετασχηματισμός, πρωτοβάθμια εκπαίδευση

 

Διατριβές σε εξέλιξη

Βασίλης Σταυρόπουλος

Σχεδιασμός και αξιολόγηση διδακτικών δραστηριοτήτων φυσικών επιστημών και τεχνολογίας: Η περίπτωση της διδασκαλίας της έννοιας της ενέργειας στον τομέα των μεταφορών σε μαθητές γυμνασίου

 

Καλλιόπη Μέλη

Σχεδίαση και αξιολόγηση ακολουθίας διδακτικών ενοτήτων στα πλαίσια της καινοτομικής και εποικοδομητικής αντίληψης για το αναλυτικό πρόγραμμα φυσικών επιστημών: Η περίπτωση της διδασκαλίας των θερμοδυναμικών μεταβολών των ιδανικών αερίων στο λύκειο

 

Πόπη Γεωργοπούλου

Σχεδιασμός και αξιολόγηση εκθεμάτων Έκθεσης Φυσικών Επιστημών και Τεχνολογίας ως περιβάλλοντος άτυπης και μη τυπικής μορφής εκπαίδευσης σε αρχαιολογικό μουσείο

 

Diamond Dziva

The concept of ‘Basic secondary school science teacher knowledge’: Reforming science teacher education in Zimbabwe